Önceki yazımda bahsettiğim bir çok konu şirketler kadar yazılımcılar içinde önemlidir. Firmaların sizi nasıl değerlendireceğini bilmeniz başvurunuzu en iyi şekilde yapmanızı sağlayacaktır. Tabi burada vizyonunuz çok önemli. Firmalar genel anlamda nasıl değerlendirme yaptıklarını seminer vb. yerler dışında fazla paylaşmazlar. Bu da bu konuda yapılması ve yapılmaması gerekenlerin iyi araştırılması gerektiği anlamına gelmektedir. Unutulmaması gereken firmalardan önce, sizin kendinizi değerlendirmeniz gerektiğidir.

Öncelikle başvuru sürecine hazırlığımızı ve araştırmalarımızı nasıl yapacağımızı 3 adımda inceleyelim;

1. Kişisel Değerlendirme
2. Firma Değerlendirmesi
3. Başvuruda muhakkak olması ve olmaması gerekenler

I. Kişisel Değerlendirme

Burada bir kaç soruya dürüst cevap vermeniz oldukça önemlidir. Kendinizi objektif bir şekilde değerlendirmeniz, olası sorunlara önceden müdahale edebilmenize olanak sağlayacaktır. (Anlatmak istediğim egolarınızı bir kenara bırakın ve kendinizi kandırmayın.)

Şimdi aşağıdaki sorulara ve detaylarına kısaca bakalım;

1. Türkiye’deki yazılımcıların seviyesi ne durumdadır?
2. Seviye olarak yazılımcılar içerisinde hangi aşamadayım?
3. Başvurumda neyi, ne kadar bildiğimi söylemeliyim?! (Bu kısım oldukça önemli, aşağıda değiniyor olacağım.)
4. Piyasadaki ücret aralığı ne kadar? Benim bilgimin karşılığı nedir? Ne kadar ücret istemeliyim?
5. Kendimi geliştireceğim bir iş mi istiyorum yoksa aylık maaşımı alayım günlük işlerimi yapayım, yatayım mı?

Öncelikle başvuracağınız şirketlerde sizi değerlendirecek insanların bir çok konuda sizden tecrübeli olabileceğini ve sizin konuşma tarzınızdan ve bir kaç soruya vereceğiniz cevaptan genellikle sizin bilgi seviyenizi anlayabileceğini unutmayın. Hazırlıklı olun!

İlk soruya genel olarak bir cevap bulmaya çalışalım

1. Türkiye’deki yazılımcıların seviyesi ne durumdadır?

Öncelikle ülkemizdeki yazılımcı sayısı bilindiği gibi artmaya hızla devam ediyor. Sürekli genç nesil bu işe küçük yaşlarda başlamış olarak piyasaya giriş yapıyor. Bu bir çok kişi tarafından yakınılası görülse de aslında ülkesel anlamda oldukça güzel bir durumdur. Yapılan işlerin kalitesinin artmasını ve piyasada rekabetle birlikte yüksek bilgili insan sayısının artması anlamına gelmektedir. Tabi çalışan açısından baktığımızda ise durum bu kadar hoş değil. Daha çok bilgi edinmek ve sürekli gelişmeyi mecbur bir hale sokmasının dışında piyasayı öldürücü fiyatların ortaya çıkmasına sebep oluyor. Aynı zamanda sadece bir konuda dahi olsa tecrübe ve bilgilerinizin ileri düzeyde olmasını gerektiriyor.

Genel olarak başvuracağınız şirket sizin parlak fikirleriniz olup olamayacağını da değerlendiriyor olacak. Ne kadar açık görüşlü olduğunuzu muhakkak konuşmalarınızda ve yazışmalarınızda hatta cv’nizde göstermelisiniz. Bu her zaman sizin için avantaj olacaktır. Siz bunu ön plana çıkarmadığınız taktirde karşı tarafın size soru sormasını beklemeyin. Doğru özelliklerinizi doğru şekilde ön plana çıkarmalısınız.

Piyasayı değerlendirirken mutlaka ama mutlaka sosyal ağları kullanın ve sizin piyasanızda bulunan insanları takip edin. Neler yapıyorlar? Siz bunları yapabilir misiniz? Hangi alt yapılar gündemde? Hangi diller ön planda ve siz bunlara ne kadar hakimsiniz?

Takip ettiğiniz kişilerin bulabilirseniz CV’lerini inceleyin, varsa bloglarını okuyun, yine varsa portfolyolarına göz atın. Kendinizle kıyaslayın ve durumunuzu ortaya açıkça koyun. Aynı şekilde tüm iş ilanlarına göz atın. Başvuracağınız işte istenmese dahi iyi bilmiş olduğunuz programlama dili sayısı yada tecrübeleriniz size avantaj sağlayacaktır.

2. Seviye olarak yazılımcılar içerisinde hangi aşamadayım?

1. soruya vereceğiniz yanıt sizin 2. soruya doğru yanıt vermenizi sağlayacaktır. Piyasanın durumu hakkında fikir sahibi olmalısınız ki bu soruya yeterince objektif yaklaşın. Bu konuya örnek olarak kendimi vermek isterim.

Yazılıma bir kaç yılımı vermişken ve kendi yaptığım projelerimle ilgilenirken kendimi sürekli geliştirme fırsatı yakalıyordum. Ancak bir noktadan sonra çalışmaya başlamam gerekti ve çokta fazla piyasa araştırması yapmamıştım. Yani 1. soruya olan cevabım tamamen eksikti. Kendimi yazılımcılar içerisinde oldukça ileri seviyede görüyordum. Çünkü istediğim her şeyi yapabilirdim. Ancak takım çalışması, tecrübe, hata önsezisi/çözme yetisi, ileri düzey programlama gibi bir çok konudaki eksikliğimden habersizdim. Yaptığım iş görüşmesinde PHP dilinde çok iyi olduğumu söylüyordum çünkü öyle olduğumu sanıyordum. Ancak durum hiçte sandığım gibi değildi. Frameworkler hakkında dahi hiç bir bilgim yoktu. İşe girdikten sonra bunu farketmiştim fakat işin güzel tarafı çok kısa bir süre içerisinde kendimi geliştirmek zorunda olduğumdan dolayıda uzmanlaşmış olmamdı.

Tabi bu benim şanslı olduğum bir konuydu ve şirketinizin toleransına çok bağlı. Çok iyi bildiğimi söylediğim konuda çok eksik olduğum ortaya çıkınca işten atılmış ta olabilirdim. Başlamadan kariyerinizi bitirmemek adına kendinizi, piyasayı takip ederek doğru konumlandırmalısınız. Bilginizi doğru değerlendirmeniz çok önemli.

3.Başvurumda neyi ne kadar bildiğimi söylemeliyim?!

Genelde bir çok başvuran kişi bildiğinin fazlasını CV’sinde yazacaktır ve bildiğini söyleyecektir. İşin gerçeği şu ki dürüst davranmanız size şirketin kapısını açacaktır. %90 şirket bilmediğiniz için değil, bilmediğiniz halde farkında olarak veya olmayarak bildiğinizi söylediğinizi farkettiği için sizi işe almayacaktır veya değerlendirme dışında bırakacaktır.

Bildiğinizi söylediğiniz şeylerin bir kısmını yeteri kadar bilmiyor olabilirsiniz. Ancak çok kısa bir süre içerisinde öğrenebileceğiniz şeyler değillerse bildiğini söyledikleriniz, maalesef işe girmiş olsanız dahi çok kısa süre içerisinde atılacağınız anlamına geliyor.

Gelişmeye açık olduğunuzu ve bilmediğiniz noktaları gelişen teknolojiyi takip edip öğrenmeye çalıştığınızı mutlaka belirtin. Biliyorum dedikten sonra sorulan sorularda cevapsız kalmanız daha ters bir etki bırakacaktır.

4. Piyasadaki ücret aralığı ne kadar? Benim bilgimin karşılığı nedir? Ne kadar ücret istemeliyim?

Öncelikle değeriniz kendinize ne kadar değer biçtiğiniz ile değil, karşı tarafa ne kadar değerli olduğunuzu gösterebilmeniz ile ilgili bunu sakın unutmayın. Siz teklifte bulunursunuz doğru noktaları kullanırsanız olumlu sonuç alırsınız. Öncelikle bildiklerinizi kağıda dökün ve her bir bilgi için genel bir ücret çıkarın. Bilginiz ve piyasadaki insanların duruma göre unutmayın başvurularınızda en çok bildiğiniz ve iyi yaptığınız şeyleri ön planda tutun. Blog yazıyorsanız (ki kesinlikle tutmalısınız) muhakkak CV’nin bir yerinde paylaşın. Aynı şekilde kesinlikle bir portfolyo sitenizi hazırlayın kendinize. Sizi değerlendirecek insanlardan olur da ilk intibayı olumlu almayı başarırsanız sizi ayrıntılı inceleyebilecekleri mecralar sunmanız sürecinizi hızlandıracaktır. Başvurduğunuz firma size sadece ihtiyaçları olan bilginizden dolayı ücret ödemeyecekler bunun haricinde sizin onlara katabileceğiniz ekstra özellikler içinde diğer başvurulara göre size fazla ücret ödemeyi kabul edeceklerdir. O yüzden bilgilerinizi doğru bir şekilde sunduğunuzdan emin olun.

Piyasada ortalama yazılımcı ücretlerine bakacak olursak 2.500TL gibi bir rakam çıkacaktır. Tabi yazılımcıları 4 gruba ayırarak ücretleri irdelemek daha doğru olacak. Şöyle ki;

1. Piyasada esnaf mantığında çalışan programcılar
   Genelde ücretler 750 ile 1500 lira civarında seyreder. Yaş ortalaması çok genel olarak 18 ve altı olan kişilerdir.
2. Serbest (Freelance) Yazılımcılar
   Serbest çalışan yazılımcıların ücretlerini genel ortalamaya vurmak oldukça zor. Genel bir ortalama olmasa da piyasada kişisel reklamını iyi yapan kişiler binlerce liralık gelir elde etmekteler. Tabi serbest çalışmanın diğer avantajlarından biride birden fazla işi aynı anda götürebilirsiniz. Buda gelirlerin yüksek olmasının bir diğer nedenidir.
3. Orta Düzey Programcılar
   Genel olarak bu düzeydeki programcılar şirketlere ve yaptıkları işlere göre 2000 – 3000 TL arasında ücretlerle çalışmaktadır.
4. Üst Düzey Programcılar
   Bu aşamadaki programcılar genelde çok fazla programcılık yapmıyor olsalar da yapanlar genelde oldukça iyi ücretlerle çalışmaktadırlar. Ortalama bir fiyat vermek maalesef zor ancak 3000+ diyebiliriz.

5. Kendimi geliştireceğim bir iş mi istiyorum yoksa aylık maaşımı alayım günlük işlerimi yapayım, yatayım mı?

Yukarıdaki soruya yanıtınız kendinizi geliştirmek yönündeyse başvuracağınız firmayı özellikle incelemenizi ve yaptıkları işleri incelemenizi öneririm. Yaptıkları işlerden ve vizyonlarını doğru değerlendirmeniz işe başladıktan sonra işten sıkılmamanızı sağlayacaktır. İşe girmeden önce mutlaka ne iş yapacağınızı ve gelişme olanaklarınızı göz önünde bulundurun. Lütfen dikkat! İşi kabul etmeden önce iş detaylarını tam olarak öğrenin, işe başvurunuzu yapmadan değil. Yani bir başvuru yapacaksanız önce CV’nizi e-postaya ekleyin arkasından iş detaylarını uygun bir dille rica edin. Unutmayın sizin hakkınızda karar verecek insanlarında kısıtlı zamanları var ve en az sürede sizi inceleyerek karar vermek isteyeceklerdir. Zamanlarını alarak negatif izlenim bırakmayın.

Yukarıdaki 5. soruya cevabınız sadece maaş almak ile ilgiliyse sizin konunuz beni aşıyor demektir. :)

II. Firma Değerlendirmesi

Başvuracağınız firmayı önce siz değerlendirin, haklarında bilgileri doğru öğrenin ve piyasadaki durumları, yaptıkları, çalışanları, sosyal medya ilişkilerini, büyüme potansiyellerini, verdikleri hizmetleri vs. tek tek araştırın. Sizin için gelişmenize açık doğru yer mi? Yoksa klasik sürekli kendinizi tekrarlayacağınız bir firma mı?

Değerlendirirken firma çalışanlarının varsa kendi firmaları hakkında yazdıklarını muhakkak araştırın varsa firmada önceki çalışanlardan bilgi edinin. LinkedIn ve Xing bunu araştırmanız için uygun ortamlar olacaktır. Aynı şekilde firmanın varsa blog’unu mutlaka okuyun aynı şekilde çalışanlarının bloglarını bulabilirseniz onlara da mutlaka göz atın.

Firmayı aynen onların sizi puanlamaya sokacağı gibi puanlamaya sokun ve mümkün olduğunca objektif karar vermeye çalışın ve unutmayın “1. değerlendirmeyi siz yapacaksınız. İlk seçim hakkı onların değil sizin!”. Doğru işi bulduğunuzdan emin olun.

Bir önceki yazımda verdiğim değerlendirmenin aynısını mümkünse sizde sizi değerlendireceklere uygulayın. Kimlerle çalışacağınızı önceden tamamen öğrenmeniz faydalı olacaktır.

III. Başvuruda muhakkak olması ve olmaması gerekenler

Bize gelen bir çok özgeçmişteki eksiklerin başında başvuranların kendilerinin farkında olmadan yazdıkları geliyordu. Doğru referans verilmemesi (kişi değil proje anlamında), üsluptaki sorun, gereğinden fazla bilgi veya her şeyi çok iyi biliyorum yaklaşımları, en önemlisi başvuranın kendi hakkında objektif davranmaması.

Yazı üslubuna aynı şekilde konuşmadaki üslubunuza dikkat etmelisiniz. Sizin fazla laubali yada fazla kasıntılı durmanız size işi kazandırmayacak aksine negatif izlenim bırakacaktır ve emin olun bir çok insan bunu fark edecektir. Tabi yazı ile iletişim kuruyorsanız bunlara çok daha fazla dikkat etmelisiniz. Yazılarınızın dil bilgisi kurallarına uygun olması, saçmalamıyor olmanız ve yazım hatalarına özen göstermeniz, sizin ciddi olduğunuzu gösterir.

Varsa açık kaynak kodlu yazılımlara ilgi gösterin, destek verin. Bu sizin takım çalışmasına yatkınlığınıza referans olacaktır.

Bir diğer konu sizden örnek kod talebi ile ilgili. Muhakkak işe uygun bir kod taslağı seçin. Firmanın istediği özelliklere uygun yada biliyorsanız yapacağınız işlere uygun olan göndereceğiniz kod parçacıkları daha olumlu karşılanacaktır. Kodları olduğu gibi projeden kopyala yapıştır yapmak yerine mutlaka düzenleyin. Gerekli yerlere yorumları yazmadıysanız mutlaka yazın. Hatta mümkünse her satıra! ( O kadar olmasa da olur. :) Ancak karışık bir kod kümesiyse mutlaka her satırı açıklayın. )

CV’de kendinizle ilgili bilgileri yazarken en fazla bilginizin %15lik bir oranda fazlasını yazın ve bu oranın üzerine çıkmamaya özen gösterin. (Tabi burada oran tamamen varsayımsal yazılmıştır. Bilgilerinize 10 üzerinden vereceğiniz puanlama bu oranı daha sağlıklı tutturmanızı sağlayacaktır.)

CV’nizde okuduğunuz okul, aldığınız sertifikalardan çok yaptığınız proje referanslarını yukarıda tutun ve ön plana çıkarın. Ayrıca firmaların aradıkları özelliklere çok uyuyor muyum, uymuyor muyum diye düşünmeyin. Şart özellikler dışında başvuruda bulunmak için 1′e 1 uygun olmayı beklemeyin. Firmanın 5 yıllık tecrübe istiyor olması sizin tecrübenizin 2 sene olup başvurmanıza kesinlikle engel değildir. Ancak unutulmaması gereken kendinizi doğru değerlendirin ve firmanın istediği gerçek tecrübeye uygun olup olmadığınızı değerlendirin. Eğer bu işe gerçekten emek veriyorsanız bir çok yazılımcının 5 senelik bilgi birikimine internet sektöründe 2-3 senede de ulaşmış olabilirsiniz.

Örneğin freelance çalışan biri bir çok klasik firma sitesi yapmış ve 5 senedir bu işi yapıyor olabilir. Ancak yine freelance çalışan ve kendi projelerini referans gösterebilen aynı zamanda açık kaynak kodlara destek olmuş bir kişi 1. örnekteki kişinin tecrübesini 1 senede muhtemelen yakalamış hatta kendini daha çok geliştirmiş olabilir.

Başvurunuzu firmaya göndermeden önce acele etmeyin ve sakince son kez kendinizi değerlendirin. Siz firmada başvuruları değerlendiren kişi olsanız ne yapardınız. Yazdığınız maili açın ve okuyun değerlendirin. CV’nizi açın ve objektif olarak değerlendirmeye çalışın. Örnek kodunuzu açın ve yine değerlendirin. Mümkünse çevrenizle son bir fikir alışverişinde bulunun.

Yukarıda yazılanlar uygun bir şekilde başvuru yapmak isteyenler ve muhtemelen ciddiye alınarak işi almak isteyenler için naçizane fikirlerimdir. Tamamı kişisel görüşüm ve paylaşımlarımdan edindiğim tecrübelerden ortaya çıkan bazı noktalardır. Eğer paylaşmak, eklemek veya eksikleri düzeltmek istediğiniz noktalar varsa tüm düşüncelerinizi isterseniz yorum bölümünden yada isterseniz iletişim bölümünden bana ve okurlarıma iletebilirsiniz.

Google Wave adımında olduğu yerde dururken bir çok bakımdan benzerlikleri olduğunu gördüğümüz Buzz’u başlı başına bir servis olmak yerine Gmail’e entegre etmeyi uygun görmüş. www.google.com/buzz adresine girdiğiniz zaman hemen Gmail’iniz için hizmeti aktif edebiliyorsunuz. Daha sonra Gmail’e girdiğinizde Gelen Kutusu(Inbox)’nun hemen altında Buzz’u görebilir ve hemen kullanmaya başlayabilirsiniz.

Buzz’un yayına girmesi Google’ın sosyal medyayı ne kadar ciddiye aldığını ve bu alanda da kendine yer edinmek istediğinin en önemli göstergesi. Tabi Google hiçbir adımını 1 alana yatırım adına yapmadığı için bunun ilerleyen dönemde farklı servisleri ile Google için oldukça önemli bir hizmet olacağını düşünüyorum.

Buzz’un getirdiği en önemli yeniliklerin başında Google servisleriyle olan oldukça başarılı entegrasyonu ve mobil alandaki internet kullanımının artmasıyla dahada ön plana çıkacak olan “5N1K”nın “Nerede”sinin kullanımının oldukça kolaylaştırılmış olması. Aşağıdaki videoda da görebileceğiniz gibi Google, Buzz’u mobil ile de entegre etmiş ve klasik Google görüntüsü ve mükemmelliği ile iPhone ve Android’li telefonlar için çıkarmış. Yakın zamanda diğer mobil cihazlar içinde entegrasyonun tamamlanacağı söyleniyor.

Buzz’un en beğendiğim özelliklerinden biri şu;
Örneğin bir mekana gittiniz ve yemeklerini çok beğendiniz. Android’li telefonunuz ile hemen buzz’unuza giriyor ve buranın yemekleri çok güzel yazdığınızda hemen tag olarak bulunduğunuz mekan ekleniyor ve arkadaşlarınıza bulunduğunuz yeri tavsiye edebiliyorsunuz. Ya da yolda trafik mi sıkıştı hemen android ile tüm takipçilerinize haber verebilir onları bu çileden kurtarabilirsiniz. Çünkü Google Map hemen bulunduğunuz alanı işaretleyecek :)

Henüz tam oturmadığını düşündüğüm ve klasik Google Beta’sı olduğunu düşündüğüm servis yakın bir zaman içerisinde dahada yaygınlaşınca ve geliştikçe sosyal medyanın vazgeçilmezlerden olacağı inancındayım.

Hala Blog’umu nasıl entegre edeceğimi bulamasam da yakın bir süre içerisinde geri bildirimler ile bazı özellikleri dahada kolaylaştıracakları düşüncesindeyim :)

Mobil cihazınızla Buzzlamak isterseniz hemen http://buzz.google.com/ adresine cihazınızla bir göz atın diyorum.
Buzz’un özelliklerini merak ediyorsanız aşağıdaki videoları izlemeden geçmeyin derim.